"ಹಾಸನ" ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಸಂಪಾದನೆಯ ಸಾರಾಂಶವಿಲ್ಲ
{{Infobox settlement
| name = Hassan
| native_name = ಹಾಸನ
| native_name_lang = kn
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = district
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Karnataka
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India
| latd = 13
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd = 76
| longm =
| longs =
| longEW = E
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1 = [[Karnataka]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| parts_type = [[Taluka]]s
| parts = [[Hassan, Karnataka|Hassan]], [[Holenarsipur]], [[Arkalgud]], [[Channarayanapatana]], [[Sakleshpur]], [[Belur]], [[Alur, Hassan|Alur]], [[Arasikere]]
| seat_type = Headquarters
| seat = [[Hassan, Karnataka|Hassan]]
| government_type =
| governing_body =
| leader_title1 = Member Of Parliament
| leader_name1 = [[H.D. Deve Gowda]]
| leader_title = Deputy Commissioner
| leader_name =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total =
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Kannada]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 573201
| area_code_type = Telephone code
| area_code = 08172
| registration_plate = KA-13/KA-46
| website = {{URL|www.hassan.nic.in}}
| footnotes =
}}
ಹಾಸನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅವರು ೧೦೦೦ - ೧೩೩೪ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹಳೇಬೀಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಆಗರಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
 
[[ಇನ್ಸಾಟ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [http://www.isro.org/index.htm ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್] ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ ಇರುವುದು ಕೂಡ ಇದೇ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೆಂದ್ರ ಹಾಸನದಲ್ಲಿ.
 
 
==ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ==
[[File:Lakshminarasimha Temple at Nuggihalli.jpg|thumb|left|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ 1246 ತ್ರಿಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ ]]
[[File:Decorated Pillars in Chennakeshava Temple at Belur.jpg|thumb|right|150px|ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, 1117 ಒರ್ನೇಟ್ ಕಂಬಗಳು ಬೇಲೂರು]]
*[[ಹಾಸನ]]
*[[ಆಲೂರು]]
*[[ಬೇಲೂರು]]
*[[ಅರಸೀಕೆರೆ ]]
*[[ಸಕಲೇಶಪುರ]]
*[[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]]
*[[ಅರಕಲಗೂಡ]]
*[[ಹೊಳೆನರಸಿಪುರ]]
 
==ಇತಿಹಾಸ==
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ, ತಲಕಾಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ಮನೆತನ (೩೫೦ – ೯೯೯ ಸಿ.ಇ.) ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (೧೦೦೦ – ೧೩೩೪ ಸಿ.ಇ.) ದ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹದಿನೈದನೇ ಹಾಗೂ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು, ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲದ ಆರಾಧ್ಯದೇವರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಜಯನಗರದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲಶಾಹಿ ಹಾಗೂ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಹದಿನೇಳನೇ ಹಾಗೂ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕ ಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ದೊರೆಗಳ ನಡುವಣ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು.
 
===ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ===
[[File:Bahubali Shravana Belagola.jpg|left|thumb|150px|ಲಾರ್ಡ್ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]]
[[File:Doddagaddavalli Lakshmidevi temple1 retouched.JPG|thumb|left|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ದೇವಾಲಯ 1113 ಚತುಷ್ಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ದೊಡ್ಡಗದ್ದವಳ್ಳಿ ]]
ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೩೦೦ ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನವು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.. ಜೈನ ಮುನಿ ಭದ್ರಬಾಹುವು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಅಜ್ಜ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಯತಿ ಭದ್ರಬಾಹು ಮತ್ತು ಆವರ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗತಿಸಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ರಾಜ ಅಶೋಕನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಆಗಮಿಸಿದ್ದನು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಬಸದಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ''ಬಸದಿ'' ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರಕವು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯ ವಿಷಯಗಳು ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದು [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳವು]] ಹದಿನೇಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೈನರ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
 
===ಮಧ್ಯಯುಗ===
[[File:Sadashiva Temple at Nuggihalli.jpg|thumb|right|125px|ಸದಾಶಿವ ದೇವಾಲಯ 1246, ಏಕಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ ]]
ನಂತರ ಹಾಸನವು ತಲಕಾಡು [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಂಗರು ೩೫೦-೫೫೦ ನೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆಳಿದರು. ನಂತರ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಸಾಮಂತರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ]] ಅನೇಕ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಮಟೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹವು ಐವತ್ತೇಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಗಂಗರ ದಂಡ ನಾಯಕ ಚಾಮುಂಡರಾಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
 
ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು "ಶ್ರವಣ ಅಥವಾ ಶ್ರಮಣ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣ ಅಥವಾ ಶ್ರಮಣ ಎಂದರೆ ಜೈನ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ''ಬೆಳಗೊಳ'' ಅಥವಾ '''' ಬಿಳಿಯ ಕೊಳ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕೊಳ ಎಂದರ್ಥ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲೂ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೮೦ ಶಾಸನಗಳು ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ೬೦೦ - ೧೮೩೦ ಸಿಇ ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬರಿಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಕನ್ನಡ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತ,]] [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳು,]] [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿ,]] ಮಾರ್ವಾಡಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಜನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಆಶ್ರಯವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.]]
 
೧೦೦೦ ಸಿಇ. ಸುತ್ತ, ಚೋಳರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ಗಂಗಾ ವಂಶಾವಳಿಯ ಗಂಗಾವತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ೧೩೩೪ ರವರೆಗೆ ಸಿಇ, ಹೊಯ್ಸಳರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಸಾನದ ನಂತರ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.
 
ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಲ್ನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲದ ಒಂದು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗವು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ಈ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಸನ ತನ್ನ ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉದ್ದಗ್ಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪುಟಗಳಷ್ಟು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತದ ವಿವರಣೆ, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ತೆರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
 
ಕುರುಬ / ಯಾದವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೊಯ್ಸಳರು, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಗಂಗರ ಜೊತೆ ಸೇರಿದರು. ಇವರು ಈ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ - ೧೧೫೦ ಸಿಇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳರು "ಸ್ವತಂತ್ರ" ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಬಿಟ್ಟಿದೇವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮೂಲತಃ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಪಂಥವಾದ "ವೈಷ್ಣವ" ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ" ಎಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡನು.
 
ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಎರಡು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ೧೧೧೪ CE ರಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ಜಯ. ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ "ವೀರ ಗಂಗಾ" ಮತ್ತು "ತಲಕಾಡು ಗೊಂಡಾ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ವಿಜಯದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ, ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಂಗಾವತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಎರಡನೆಯ ವಿಜಯ ೧೧೧೮ ಸಿಇ ಕನ್ನೇಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದ ರೋಚಕ ಗೆಲುವು. ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಇಂದಿನ ಹಾನಗಲ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಉಚ್ಛಂಗಿ, ಬನವಾಸಿ ಮತ್ತು ಬರ್ಕಾಪುರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನಿಧನದ ನಂತರವೇ.
 
ಹೊಯ್ಸಳರು ಮೊಮ್ಮಗ, ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ೧೧೭೩-೧೨೨೦ CE ದಲ್ಲಿ "ಚೋಳರಾಜ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಚಾರ್ಯ" ಅಥವಾ "ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಕ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾದ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಪಡೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಾಸನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಧಿಕೇಂದ್ರ ಆಯಿತು.
 
==ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ==
ಹಾಸನ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ವಾಡಿಕೆಗಳು ಇವೆ:
* ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಸಿಂಹಾಸನಪುರಿ ಇಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು,
* ಹಾಸನ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು
 
==ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ==
[[File:Mantapa (hall) in Hoysaleshvara Temple at Halebidu.jpg|thumb|right|150px|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1120 ಒರ್ನೇಟ್ ನವರಂಗ ಹಳೇಬೀಡು]]
{{main | Hoysala architecture}}
ಹೊಯ್ಸಳರ ಅಮರತ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು vesara ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನನ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆನ್ರಿ Cousens ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ Furgusson ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಅಧಿಕವಾಗುವುದು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರಂಭಿಸಿತು vesara ಶೈಲಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕೆತ್ತಿದ ಬಾಗಿಲು, ಲೇಥ್ ಕಂಬಗಳು ತಿರುಗಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಚುಚ್ಚಿದ ಕಿಟಕಿ ಪರದೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅನೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್ ಆಕಾರದ ವೇದಿಕೆ, Jagati, ಗೋಡೆಗಳ ZIG-ಅಂಕುಡೊಂಕು ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಬೂದು ಸೋಪ್ ಸ್ಟೋನ್ (chloritic ಪದರ) ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಆದರೆ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯಳೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ೫ ಶಾಸನಗಳು ಇದೆ.
 
ಹಾಸನವು(HASSAN) ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ
ಹಾಸನಕ್ಕೆ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಗದ್ದವಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಿ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಒಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಲ್ಲಹಣ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಸಹಜಾದೇವಿ ಲಕ್ಷಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಹಾಸನಕ್ಕೆ ೨೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೆರಗು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೧೫೫ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ.
 
 
==ಕನ್ನಡ ಕೊಡುಗೆ==
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಎಂದು [[ಹಲ್ಮಿಡಿ]] ಕನ್ನಡ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
[[ಬೇಲೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ ೪೫೦ CE ರ [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಶಾಸನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ದಿನಾಂಕ ಶಾಸನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ೪೨೫ ಸಿಇ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ Kakusthavarma, ರಾಜ ಮಯಾರಶರ್ಮ ಕದಂಬ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಮುತ್ತಾತನ ಮೊಮ್ಮಗ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
 
==ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು==
ಆಡಳಿತಕ್ಕೋಸ್ಕರ,ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎಂಟು ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
* [[ಹಾಸನ]]
* [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
* [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]]
* [[ಹೊಳೇನರಸೀಪುರ]]
* [[ಅರಕಲಗೂಡು]]
* [[ಬೇಲೂರು]]
* [[ಸಕಲೇಶಪುರ]]
* [[ಆಲೂರು]]
 
==ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು==
[[File:Vesara tower of Chennakeshava temple at Mosale.JPG|thumb|upright|ಮೊಸಳೆಯಲ್ಲಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿನ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರ]]
೧೨ ° ೧೩ 'ಮತ್ತು ೧೩ ° ೩೩' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫ ° ೩೩ ನಡುವೆ ಇರುವ 'ಮತ್ತು ೭೬ ° ೩೮' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ೬೮೨೬,೧೫ km ² ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ. ಇದು ೮ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ, ೩೮ hoblies ಮತ್ತು ೨೩೬೯ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ''Bisle ಘಾಟ್'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ''ಮೈದಾನ್'' ಅಥವಾ planis ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ''malnad'' ಅಥವಾ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ.
 
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇದು ಆಗ್ನೇಯ Hampapura ಹತ್ತಿರ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಹಾಸಿಗೆ ಕಡೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಿಂದ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಕೋರ್ಸ್ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿ ಗೊರೂರು ಬಳಿ ಇದು ಸೇರುತ್ತದೆ ಇದು ಬೇಲೂರು taluq ರಿಂದ Yagachi ಹೊಂದಿದೆ. ಹೇಮಾವತಿ ಒಂದು ದಕ್ಷಿಣದ Holenarsipur taluq ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಗೆ Hampapura ನಿಕಟ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಬೇಲೂರು ೩.೦೮೪ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ನಿಂತಿದೆ {{convert|3150|ft|m}} ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರಮವಾಗಿ.
 
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರು,]] ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
 
==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ==
೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೧.೭೭೬.೨೨೧ [[ಭಾರತದ ಜನತೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, <ref name="districtcensus">{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸಮಾನ <ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote =
Gambia, The
1,797,860
July 2011 est.
}}</ref> ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯ. <ref>{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|title=2010 Resident Population Data|publisher=U. S. Census Bureau|accessdate=2011-09-30| quote =
Nebraska
1,826,341
}}</ref> ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೭೦th ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು (ಔಟ್ ೬೪೦ ಒಟ್ಟು ಆಫ್) ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="districtcensus"></ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ {{convert| 261 |PD/sqkm|PD/sqmi}} . <ref name="districtcensus"></ref> ದಶಕದ ೨೦೦೧-೨೦೧೧ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ೩.೧೭% ಆಗಿತ್ತು. <ref name="districtcensus"></ref> ಹಾಸನ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೦೫ ಮಹಿಳೆಯರು ಲೈಂಗಿಕ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, <ref name="districtcensus"></ref> ಮತ್ತು ೭೫,೮೯% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ. <ref name="districtcensus"></ref>
 
ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಬಹುಪಾಲು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
 
 
==ಮಾಧ್ಯಮಗಳು==
* ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು : ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ಜನಮಾಧ್ಯಮ, ಆಂದೋಲನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿವೆ.
* ಆಕಾಶವಾಣಿ : ಹಾಸನದ ಸಾಲಗಾಮೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಹಾಸನ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಇದು ಆರು ಕಿಲೋ ವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಫ್. ಎಮ್ ಪ್ರೇಷಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಳಬಹುದು.
* ದೂರದರ್ಶನ : ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ, ಹಾಸನ, ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ (ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕು)ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಶಕ್ತಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರೇಷಕಗಳಿವೆ.
 
==ಸಾಮಾನ್ಯ==
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆದಾಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು. ಕಾಫಿ Sakleshpura ಆಫ್ ''malnad'' ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇರೆ, ರೈತರು ಕಪ್ಪು ಮೆಣಸು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ರಾಗಿ, ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯಲು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಲವತ್ತೈದು ಸ್ಮಾರಕಗಳು. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಉಳಿದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ''ಭಾರತದ ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ'' ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು.
 
===ಆತಂಕಗಳು===
ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ೮೦೦,೦೦೦ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭೇಟಿ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು ನಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕೆಲವು ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಎಸ್ಐ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾನವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಎಎಸ್ಐ ನಡುವಿನ ಬ್ಲೇಮ್ ಗೇಮ್ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಂದಿದೆ.
 
ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜನರು ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೆಲವು ಮೊಸಳೆ ನಲ್ಲಿ ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾರನಹಳ್ಳಿ ನಲ್ಲಿ, ನಾಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ನಲ್ಲಿ ಚನ್ನಕೇಶವ (ಅಲ್ಲನಾಥ ) ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭೇಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರವಾಸಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಆಗಿರಬೇಕು ತುಂಬಾ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೊಡ್ದಗದ್ದವಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಡಗುರ್ ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯಗಳು.
 
===ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು===
* ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ರಾಮನಾಥಪುರ, ಶಾಂತಿಗ್ರಾಮ, ಶ್ರೀರಾಮದೇವರಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗೊರೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಂಟು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ''ಪರಿಸರ ವನ'' ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
* ೧೨೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತಿರ್ಣದ ಗೆಂಡೆಕಟ್ಟೆ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಯನ್ ಸಫಾರಿ.
* ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೆಳಸಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 'ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ {{convert|100|acre|km2}}.
* ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶ್ರೀರಾಮದೇವರ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ {{convert|2000|acre|km2}}
* ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಸಲೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
* ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿರೆಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಉದ್ಯಾನವನ ನಿರ್ಮಾಣ.
 
===ವಾಯುಸಾರಿಗೆ===
ಹಾಸನದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಯಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ೧೦೦,೦೦೦ ಟನ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://hassanairport.com/html/profile.htm|title=Profile}}</ref> ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ವಿಮಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ (AMM) ಹಬ್ ಹೊಂದಲಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://hassanairport.com/html/Aug2007.htm|title=Press release}}</ref>
 
===ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ===
[[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಸನವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸನವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ನಂ ೪೮ ದೇಶದ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
ಹಾಸನದ ಕೆ ಎಸ ಆರ್ ಟಿ ಸಿ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣವು ದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
 
===ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ===
ಹಾಸನದ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ]] ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಸಿಟಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ [[ರೈಲ್ವೆಯ]]]] ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನವು ರೇಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗು ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನವು ರೇಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗು [[ಮುಂಬೈ]] ನಂಥ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
 
==ಸಂಸ್ಕೃತಿ==
[[File:Chennakeshava Temple at Belur.jpg|right|thumb|150px|ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು]]
[[File:Bucesvara Temple in Koravangala.jpg|left|thumb|150px|ಬುಕ್ಕೆಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1173 ಏಕಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕೊರವಂಗಳ ]]
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಗಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ದೊರೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಂಗರು ಹಿಂದೂಗಲಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ೭೮೫ ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಎರಡನೆಯ ಶಿವಮಾರ ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವಿಕರಿಸಿದನು. ಹೊಯ್ಸಳರು ಜೈನರಾಗಿದ್ದರು. ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ''ಸಳ'' ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೂಡ ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿ ಸುದತ್ತ ಮುನಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಯಶಸ್ವಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಜೈನರು ಇದ್ದರು. ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಚೋಳರ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಆದರೆ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಶಾಂತಲ ದೇವಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆದಳು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌರ್ಹದಕ್ಕೊಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. . ಪತ್ನಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಹೊಂದಿಸುವ, ಜೈನ್ ಧರ್ಮ ಅನುಸರಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸತೊಡಗಿದರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಚನ್ನಕೇಶವ'' ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ''ಚನ್ನಿಗರಾಯ '' ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವಳು ಶಾಂತಲಾದೇವಿ. ಈ ಸೌಹಾರ್ದವು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯ ಈ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು , ''ಮಹಾಮಸ್ತಿಕಾಭಿಷೇಕ '' ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.ಬಹುತೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ೧೧ ರಿಂದ ೧೩ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಗಂಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೩೫೦ ರಿಂದ ೯೯೯ ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
 
ಇಂದು, ಹಾಸನ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಂದವಾದ ''vesara'' ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಂದು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು ಒಂದು ಚಾರ್ಮ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೃಷಿಕ ಸಮುದಾಯ. ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಸ್ಮಾರಕ ಭೇಟಿ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಅದರ ತಿನಿಸು ''midigayi,'' (ಸಣ್ಣ ಕಚ್ಚಾ ಮಾವು) ''sandige, avalakki'' (ಅಕ್ಕಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು), ''Kadabu'' (Kadabu ನ ವಿವಿಧ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ''talipittu'' (ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಟೇಸ್ಟಿ SPECIALTIES ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರು,]] [[ಕೊಡಗು]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ ''ಅಕ್ಕಿ rotti)'' ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೫% ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗಳು. Shantigrama ಶಾಸನಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕಾಶಿ ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಗಳು, ಬೇರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬೇಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಕೇಕ್, ಹಲ್ಲೆಗಳು, ಬಿಸ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ ತನ್ನ ಟೇಸ್ಟಿ ವ್ಯಂಜನವಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಲೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸನ್ ಕೂಡ ''ಬಡವರ ಊಟಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ Bisle ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಇಲ್ಲದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ''ನೀಲಗಿರಿ'' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅದೇ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
 
[[File:Lakshminarasimha Temple in Haranhalli.jpg|right|thumb|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ, 1235 ಹಾರನಹಳ್ಳಿ ]]
[[File:Somesvara Temple in Haranhalli.jpg|right|thumb|150px|ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1235 ಹಾರನಹಳ್ಳಿ ]]
 
== ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಹಾಸನವು ವಿವಿಧ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, [[ವಿಜ್ಞಾನ|ಸೈನ್ಸ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಲಿಕಾ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು:
 
೧.ವೈದ್ಯಕೀಯ
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ತಣ್ಣೀರುಹಳ್ಳ ಹ-ಹಾಸನ.(SDM College of Ayurveda and Hospital,Tanneruhalla-Hassan,ನೋಡಿ www.sdmcahhassan.org)
* ಹಾಸನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ
* ಹಾಸನಂಬ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜ್
೨.ತಾಂತ್ರಿಕ
* ಮಲ್ನಾಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್
* ಸರ್ಕಾರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ (GECH)
*ಯಗಚಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ-ಕಂದಲಿ, ಸಕಲೇಶಪುರ ರಸ್ತೆ-ಹಾಸನ( Yagachi Institute of Technology-Kandali, Sakaleshpura Road,Hassan)
*ರಾಜೀವ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ-ಹಾಸನ
* ಶ್ರೀಮತಿ LV ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್
೩.ಇತರೆ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
* [[ ಶ್ರಿ ರ೦ಗ ವಿಧ್ಯಾ ಕೆ೦ದ್ರ]] ಚಿಕ್ಕ ಕೊ೦ದ್ದಗುಲ
* ಅರಕಲಗೂಡು ವರದರಾಜುಲು ಕಾಂತಮ್ಮ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಲೇಜ್ (AVK)
* ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು
* ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜ್
* NDRK ಕಾಲೇಜ್
* ಕೃಷ್ಣ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು
* ಅರವಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಕೂಲ್
* ಹೋಲಿ ಮದರ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್
* ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ (ಕೆ.ವಿ.) ಹಾಸನ
* ಸಾವಿತ್ರಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್
* ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾಲಯ
* ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್
* ಚಿರಂತನ ಸ್ಕೂಲ್
* ಕುವೆಂಪು ಸ್ಕೂಲ್
* UES ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜ್
* ಶ್ರೀಮತಿ.ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ
* jnvm ಹಾಸನ
 
==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು==
* [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್|ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್,]] [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* [[ರಾಜಾ ರಾವ್|ರಾಜಾ ರಾವ್,]] ಲೇಖಕ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್), [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೭) ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (೧೯೬೯)
* ಎಚ್ ಡಿ ದೇವೇಗೌಡ, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
* [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಎಚ್ ಡಿ ಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ
* ಗೊರೂರು ಗೋವಿಂದ ರಾಜು, ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ವಿಂಡ್ಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಒಂಟಾರಿಯೊ, ಕೆನಡಾ
* ಎಸ್ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* ದ್ಯಾವನೂರು ಮಂಜುನಾಥ, [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
* ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ
* ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ II, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ
* ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ III, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ
* [[ನಾರಾಯಣ ಗೌಡ|ನಾರಾಯಣ ಗೌಡ,]] ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ
* [[ಜಾವಗಲ್ ಶ್ರೀನಾಥ್|ಜಾವಗಲ್ ಶ್ರೀನಾಥ್,]] ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ.
* ಡೇವಿಡ್ ಜಾನ್ಸನ್, ಮಾಜಿ ರಣಜಿ ಆಟಗಾರ
* ಡಾ.ಎಚ್.ಲಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು
* ಅಶ್ವಥ್, ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾರ್
* ಶೃತಿ ಚಿತ್ರ ನಟಿ
*[[ ರವಿನಾಗರಾಜ್ ದೊದ್ದ ಕರದೆ]]
* GR ಗೋಪಿನಾಥ್, ಏರ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ
* ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ
* ಧೀರೇಂದ್ರ ಗೋಪಾಲ್, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ
* ಮೈಲನಹಳ್ಳಿ ಮಾಂಗೆಗೌಡ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಹಿತರಕ್ಷಣ ವೇದಿಕೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ.
* ಎಸ್ ಎಂ ಆನಂದ್, ಮಾಜಿ ಎಂಎಲ್ಸಿ
* ಪ್ರತಾಪ್,ನಾಗರ ನವಿಲೆ
 
==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌==
* ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶ
* ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
* ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ
* ಮಾವುತನಹಳ್ಳಿ (ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು-ಸಮೀಪ ಜಾವಗಲ್) '''ಶ್ರೀ ಕರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ.'''
 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌==
*ಡಾ ಸೂರ್ಯನಾಥ ಯು. ಕಾಮತ್ (೨೦೦೧). ಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎ ಕನ್ಸೈಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಗುರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಎಂಸಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು (೨೦೦೨ ಮರುಮುದ್ರಣ), OCLC: ೭೭೯೬೦೪೧
 
{{Reflist|colwidth=30em}}
 
==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌==
{{commons category|Hassan District}}
*[http://www.brightchannarayapatna.blogspot.com ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]
*[http://www.hassan-history.blogspot.com ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ]
*[http://www.mahamasthakabhisheka.com/heritageofshravanabelagola/royalpatronage.htm ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಇತಿಹಾಸ]
*[http://hassanairport.com ಹಾಸನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]
*[http://www.ourkarnataka.com/history.htm ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ , ಅರ್ತಿಕಜೆ ]
*[http://www.hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]
*[http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]
*[http://Kannadasiri.kar.nic.inarchaeology/eng/E23_Hassan.htm ಹಾಸನದ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]
*[http://www.mahamastakabisheka.com/around.html ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ]
*[http://www.deccanherald.com/deccanherald/Jun212005/spectrum11122005620.asp ದೇವಾಲಯಗಳ ಗತ ವೈಭವ ]
*[http://www.flickr.com/search/?q=Bisle&amp;w=88563023%40N00 ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಸಲೆ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು]
*[http://www.flickr.com/photos/dynastyphotoinc/sets/72157625855516866/detail/ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು]
 
{{Geographic location
|Centre = ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ
|North =
|Northeast = [[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] (ದಕ್ಷಿಣ)
|East =
|Southeast = [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]
|South = [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]
|Southwest = [[ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]]
|West = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
|Northwest = [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]
}}
{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}}
 
{{Karnataka topics}}
 
{{DEFAULTSORT:Hassan District}}
[[Category:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]]
[[Category:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]]
 
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]]
೬೫೯

edits

"https://kn.wikipedia.org/wiki/ವಿಶೇಷ:MobileDiff/335536" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ