"ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ" ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

೦ -> ಅಂ ಬದಲಾವಣೆ
(೦ -> ಅಂ ಬದಲಾವಣೆ)
'''ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ''' ಭಾರತದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದುಒಂದು; ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ]], ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾ೦ಗ್ಲಾದೇಶಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.
 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅ೦ಗವಾಗಿಅಂಗವಾಗಿ [[ಸಾಮವೇದ]] ಸ೦ಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು ಎ೦ದುಎಂದು ನ೦ಬಲಾಗಿದೆನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೧೩-೧೪ ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರ೦ಭವಾದಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನ೦ತರನಂತರ ಅನೇಕ ಸ೦ಗೀತಗಾರರುಸಂಗೀತಗಾರರು ಈ ರಾಜರ ಬಳಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪರ್ಷಿಯದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊ೦ಡಿತುತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸ೦ಯುಕ್ತಸಂಯುಕ್ತ ಸ೦ಪ್ರದಾಯಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತವಾಗಿಸಂಗೀತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊ೦ದಿದೆಹೊಂದಿದೆ.
 
ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ೦ಗೀತಗಾರಸಂಗೀತಗಾರ '''ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ''' - ವೈದಿಕ ಸ೦ಪ್ರದಾಯದಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸ೦ಗೀತಗಳನ್ನುಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಸಮಾಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಅನೇಕೆ ವಿಧಾನಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ಎ೦ದುಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಬರ್]]‍ನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ೦ಗೀತಗಾರಸಂಗೀತಗಾರ [[ತಾನ್ಸೇನ್]].
 
[[Image:Bheemsen_joshi.gif|thumb|[[ಭೀಮ್‍ಸೇನ್ ಜೋಷಿ]] - ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರು]]
 
==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ೦ಗೀತಗಾರರುಸಂಗೀತಗಾರರು==
 
===ಹಾಡುಗಾರರು===
 
ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ೦ಡಿತ್ಪಂಡಿತ್ [[ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಷಿ]], ಜಸರಾಜ್, [[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್]], [[ಗ೦ಗೂಬಾಯಿಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್]], [[ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು]], ನಸ್ರತ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ರಷೀದ್ ಖಾನ್, ಸ೦ಜೀವ್ಸಂಜೀವ್ ಅಭ್ಯ೦ಕರ್ಅಭ್ಯಂಕರ್ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
 
[[Image:Santoor.jpg|thumb|[[ಸ೦ತೂರ್ಸಂತೂರ್]] ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತದಸಂಗೀತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು]]
 
===ವಾದ್ಯ===
 
ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿತಾರ್, ಸರೋಡ್, ತಬಲಾ, ಸಾರ೦ಗಿಸಾರಂಗಿ, [[ಸ೦ತೂರ್ಸಂತೂರ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದ ಸ೦ಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು: ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್(ಶಹನಾಯಿ), ಪ೦ಡಿತ್ಪಂಡಿತ್ [[ರವಿ ಶ೦ಕರ್ಶಂಕರ್]] (ಸಿತಾರ್), ಶಿವಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ (ಸ೦ತೂರ್ಸಂತೂರ್), ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಶಿಯಾ (ಕೊಳಲು), ಅಲ್ಲಾ ರಖಾ ಮತ್ತು ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ತಬಲಾ), ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮ್ಜದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ (ಸರೋದ್).
 
==ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು==
 
ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸ೦ಬ೦ಧಪಟ್ಟ೦ತೆಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾರಗಳೆ೦ದರೆಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದರೆ '''ಖಯಾಲ್, ಗಜಲ್'''' ಮತ್ತು '''ತುಮರಿ'''. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುಪದ್, ಧಮರ್ ಮತ್ತು ತರಾನಾ ಗಳು ಸೇರಿವೆ.
 
===ಧ್ರುಪದ್===
 
ಧ್ರುಪದ್ ಕೃತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನವಾದ ಕೃತಿಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೀರರಸ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದು. ಬಹುಪಾಲು ಧ್ರುಪದ್ ಕೃತಿಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ಹಿ೦ದಿಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪಕ್ಕವಾದ್ಯಗಳಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ೦ಬೂರಿತಂಬೂರಿ ಮತ್ತು ಪಖಾವಾಜ್ ಗಳು ಉಪಯೋಗಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
 
===ಭಜನೆ===
 
ಭಜನೆ ಹಿ೦ದೂಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಭಜನೆಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳೆ೦ದರೆಕವಿಗಳೆಂದರೆ ಕಬೀರ್, ತುಲಸಿದಾಸ್ ಮತ್ತು [[ಮೀರಾ ಬಾಯಿ]]. ಭಜನೆಗಳ ಉಗಮ ೯-೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಳ್ವಾರ್ ಭಕ್ತಿ ಪ೦ಥದಪಂಥದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯಿತೆ೦ದುಆಯಿತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
 
===ಗಜಲ್===
 
ಗಜಲ್ ಮೂಲತಃ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರ. ಈಗಲೂ ಸಹ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಇರಾನ್, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ೦ಗಿತಸಂಗಿತ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಜಲ್ ಗಳ ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪಾ೦ತರಗಳು೦ಟುರೂಪಾಂತರಗಳುಂಟು. ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಜಲ್ ಗಾಯಕರು ಜಗಜೀತ್ ಸಿ೦ಗ್ಸಿಂಗ್, ಪ೦ಕಜ್ಪಂಕಜ್ ಉಧಾಸ್ ಮೊದಲಾದವರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೆಹದಿ ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಂ ಅಲಿ ಈ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಾಯಕರು. ಈ ಹಾಡುಗಳ ವಸ್ತು ಶೃ೦ಗಾರದಿ೦ದಶೃಂಗಾರದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
 
===ಖಯಾಲ್===
 
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತದಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯ೦ತಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಖಯಾಲ್. ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮನೋಧರ್ಮ ಸ೦ಗೀತದಸಂಗೀತದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಕ್ಕಿ೦ತಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿ೦ದಶತಮಾನದಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು [[ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಷಿ]], [[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್]], ಮತ್ತಿತರರು.
 
===ತರಾನಾ===
 
ತರಾನಾಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ]] ಪದ್ಧತಿಯ ತಿಲ್ಲಾನಾ ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ೦ತಹಹೋಲುವಂತಹ ಕೃತಿಗಳು. ಸ೦ತೋಷಸಂತೋಷ ಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಶಬ್ದಪು೦ಜಗಳುಶಬ್ದಪುಂಜಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ.
 
===ತುಮರಿ===
 
೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬ೦ದಬಂದ ಶೃ೦ಗಾರಶೃಂಗಾರ ರಸ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕೃತಿಗಳು. ಈ ಕೃತಿಗಳ ಭಾಷೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿ೦ದಿಹಿಂದಿ]]ಯ ಪೂರ್ವರೂಪವಾದ ಬ್ರಜಭಾಷೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರೆ೦ದರೆಕೆಲವರೆಂದರೆ ಶೋಭಾ ಗುರ್ತು, ಬಡೆ ಗುಲಾಮ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ.
 
==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
*[[ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಷಿ]]
*[[ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್]]
*[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ]]
 
==ಬಾಹ್ಯ ಸ೦ಪರ್ಕಗಳುಸಂಪರ್ಕಗಳು==
 
* [http://www.swaveda.com/indianmusic.php ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಿರಿ]
* [http://www.tablaonline.com/events/ ಹಿ೦ದುಸ್ತಾನಿಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸ೦ಗೀತಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳು]
 
 
{{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ೦ಗೀತಗಾರರುಸಂಗೀತಗಾರರು}}
 
[[Category:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
೭,೪೦೭

edits

"https://kn.wikipedia.org/wiki/ವಿಶೇಷ:MobileDiff/27426" ಇಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ